• Mánzil230300 Qonlıko‘l tumani Mustaqillik kóshasi
  • Email qanlikul_akm@natlib.uz
  • Telefon(61) 332 12-50

Kutubxona nizomi

Kutubxona nizomi

  • 23-05-2023
  • 119

O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi Alisher Navoiy nomidagi O’zbekiston Milliy kutubxonasi Qoraqalpog’iston Respublikasi Axborot-kutubxona markazining Qonlikul  tumani axborot-kutubxona markazining

NIZOMI

  1. Tuman axborot-kutubxona markazi (keyingi o’rinlarda – Markaz deb yuritiladi) o’zi joylashgan tumanda milliy va jahon madaniyatini, fan va ta’limni rivojlantirish manfaatlari yo’lida axborot-kutubxona faoliyatini tashkil etuvchi va amalga oshiruvchi universal axborot-kutubxona muassasasi hisoblanadi.
  2. Markaz O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining Alisher Navoiy nomidagi O’zbekiston Milliy kutubxonasi (keyingi o’rinlarda Milliy kutubxona), Qoraqalpog’iston Respublikasi axborot-kutubxona markazi (keyingi o’rinlarda – QR AKM deb yuritiladi) tasarrufidadir.
  3. Markaz o’z faoliyatida O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Qonunlariga, O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlariga, O’zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (keyingi o’rinlarda – Agentlik deb yuritiladi), Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorgi Kengashi va Vazirlar Kengashi qarorlari, farmoyishlariga, Milliy kutubxona hamda QR AKM buyruqlari, yo’riqnomalari, majlis bayoni qarorlari va boshqa qonun hujjatlariga hamda ushbu Nizomga amal qiladi.
  4. Markaz axborot-kutubxona sohasida o’zi joylashgan tumandagi barcha axborot-kutubxona muassasalari va idoraviy kutubxonalar (Milliy kutubxona va hududiy AKMlar bundan mustasno) uchun metodik markaz hisoblanadi.
  5. Markaz o’zi joylashgan tumandagi axborot-kutubxona muassasalari, O’zbekiston Respublikasining ilmiy-ta’limiy muassasalari bilan axborot-kutubxona aloqalarini rivojlantiradi va ularning faoliyatiga oid hisobotlar, statistik va boshqa faoliyatiga oid ma’lumot, materiallarni umumlashtirgan holda QR AKMga taqdim etadi.
  6. Markazning axborot-kutubxona fondi davlat mulki hisoblanadi.
  7. Markaz axborot-kutubxona fondini to’ldirishda axborot-kutubxona resurslarini sotib olish, homiylar, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan beg’araz sovga sifatida taqdim etiladigan kitoblar, bosma nashrlar, audio va video materiallar, boshqa axborot resurslariga obuna bo’lish, almashtirish, bepul olish yo’li bilan to’ldiriladi.
  8. Markaz fondida saqlanib kelinayotgan nodir va alohida qimmatga ega nashrlar milliy madaniy qadriyatlar hisoblanib, moddiy madaniy meros ob’ekti sifatida saqlanishi zarur.
  9. Markaz yuridik shaxs hisoblanadi, O’zbekiston Respublikasi gerbi tasviri to’shirilgan va o’z nomi yozilgan muhrga, bank muassasalarida hisob raqamlariga va g’aznachilik bo’limlarida shaxsiy hisob raqamlariga ega bo’ladi.
  10. Markazning to’liq nomi:
    • o’zbek tilida – Qoraqolpog’iston Respublikasi Qonlikul tumani axborot-kutubxona markazi;
    • qoraqalpoq tilida – Qanlikól rayon Málimleme-kitapxana orayi
    • rus tilida – Информационно-библиотечный центр Қонликулского района Республика Каракалпакстан;
  1. Markazning yuridik manzili: Qonlikul tumani, Mustaqillik kushasi

II.Markazning asosiy vazifalari:

  1. Quyidagilar Markazning asosiy vazifalari hisoblanadi:

Zamonaviy, yuqori samarali axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda axborotlarni olish manbai, shakl va metodlarini tanlash imkoniyatini ta’minlash tamoyili asosida aholini, ayniqsa yoshlarning intellektual, bilim, ma’naviy-ahloqiy va madaniy ehtiyojlarini har tomonlama qondirish uchun qulay shart-sharoitlar va keng axborot-kutubxona bazasini yaratish;

milliy madaniyatning tiklanishi va yanada rivojlanishiga hamda O’zbekistan halqlarining tarixiy, ma’naviy va madaniy merosi saqlanishiga ko’maklashish;

hududda faoliyat yuritayotgan axborot-kutubxona muassasalari va kutubxonalarga metodik yordam ko’rsatish, ular ishini muvofiqlashtirish, axborot-resurslari bilan o’zaro almashish, foydalanish borasida hamkorlik olib borish;

elektron axborot-ma’lumot xizmatlari tashkil etish, zamonaviy kompyuter vositalaridan va ma’lumotlar uzatish texnologiyalaridan foydalangan holda axborot-kutubxona faoliyati jarayonlarini avtomatlashtirish bo’yicha ishlarni tashkil qilish;

axborot-kutubxona resurslaridan masofadan foydalanishni tashkil etish, elektron xizmat ko’rsatishni joriy qilish, Milliy kutubxona axborot- resurslarining ma’lumotlar bazasiga ulangan holda tuman yigma elektron katalogini hamda elektron axborot-kutubxona fondini shakllantirish va yuritish;

axborot-kutubxona fondini tizimli to’ldirib borish, nashrlarning bibliografik yozuvini yuritish;

Agentlikning hududiy boshqarmasi, QR AKM, mahalliy nashriyotlar, kitob savdosi va ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda kitob mahsulotlarini nashr etish va tarqatish, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirishga doir targ’ibot ishlarini amalga oshirish;

markazning moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, axborot-kutubxona sohasida zamonaviy xizmat ko’rsatish tizimini joriy etish bo’yicha takliflar kiritish.

Markaz kitobxonlarga soat 8:00 dan 21:00gacha xizmat ko’rsatadi.

                              III.    Markazning asosiy funktsiyalari:

  1. Markaz o’ziga yuklangan vazifalarga muvofiq quyidagi funktsiyalarni amalga oshiradi;

Markaz tuman (shaxar) axborot-kutubxona muassasalaridan axborot-kutubxona sohasini takomillashtirish masalalari bo’yicha hisobotlar, statistik va boshqa faoliyatga oid ma’lumotlarni olib, umumlashtirgan holda QR AKMga belgilangan muddatda taqdim etish;

Markazning axborot-kutubxona fondini milliy va xorijiy nashrlar bilan to’ldirib borish;

zamonaviy yuqori samarali axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilgan holda foydalanuvchilarni axborot-kutubxona fondlariga oid axborotlarni olishga bo’lgan ehtiyojlarini har tomonlama qondirish uchun qulay shart-sharoitlar va keng axborot- resurslar bazasini yaratish;

axborot-kutubxona sohasida ilmiy-metodik tadkikotlar natijalarini joriy qilish orqali axborot-kutubxona xizmati ko’rsatish shakllari va uslublarini takomillashtirish, yangi axborot-kutubxona texnologiyalarini joriy qilish;

Agentlikning hududiy boshqarmasi, QR AKM, mahalliy nashriyotlar, kitob savdosi va ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda kitob mahsulotlarini nashr etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirish hamda targ’ib qilish bo’yicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etish;

Markazda barcha turdagi axborot-kutubxona resurslarining yagona bazasini shakllantirish va undan boshqa axborot-kutubxona muassasalarining masofadan turib foydalanishni ta’minlash;

Qoraqalpog’iston Respublikasidagi tuman axborot-kutubxona muassasalari faoliyatini takomillashtirish, qishloq aholisiga kutubxona ko’rsatish tizimini yanada yaxshilashga qaratilgan zamonaviy shakl va uslublarni joriy qilish

kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirishga doyr targ’ibot ishlarini, shu jumladan kitob taqdimoti, kitob ko’rgazmalari, davra suhbati, xotira kechasi, ijodiy uchrashuv, adabiy-musiqiy kechalar o’tkazishni tizimli va samarali tashkil etish;

kitobxonlar, kutubxonachi va targ’ibotchilar o’rtasida “Eng kitobxon maktab», ”Eng kitobxon mahalla», “Eng kitobxon oila”, “Eng faol kutubxonachi” kabi ko’rik-tanlovlarini tashkil qilishda ishtirok etish;

Markazning rasmiy veb-sayti orqali tuman axborot-kutubxona muassasalari tomonidan amalga oshirilayotgan ma’naviy-ma’rifiy tadbirlarni, sohada amalga oshirilayotgan yangiliklarni keng yoritib borish;

foydalanuvchilarga qulaylik yaratish maqsadida ko’shimcha xizmatlar turlarini, shu jumladan, axborot-resurslarini keng qo’llashda qidirish, maslaxat berish, materiallarni tarjima qilish, til, kompyuter va shu kabi o’kuv kurslari, skanerlash, chop etish kabi xizmatlarni ko’rsatish bo’yicha o’rnatilgan tartibda pullik hizmatlar ro’yxati va preyskurantlarini ishlab chiqish va kelishilgan holda joriy qilish;

imkoniyati cheklangan foydalanuvchilarga ihtisoslashtirilgan axborot-kutubxona xizmatlarini ko’rsatish;

belgilangan standartlar asosida axborot-kutubxona resurslarining elektron katalogini shakllantirish va yuritish;

bosma nashrlarni, hududlarda chop etilgan nashrlarning majburiy nushasini, audio va video materiallarni, boshqa axborot resurslarini sotib olish, obuna bo’lish, almashtirish va bepul olish yo’li bilan axborot-kutubxona fondini komplektlash;

axborot-kutubxona fondini hisobga olish, ishlash, joylashtirish, saqlash va undan foydalanishni o’rnatilgan tartibda yuritish;

barcha turdagi axborot-kutubxona resurslarining, jumladan o’lkada chop etilgan nashrlarning hisobini olib borish;

axborot-kutubxona fondini saqlash, elektron resurslarning axborot xavfsizligi masalalarini ta’minlash bo’yicha o’rnatilgan me’yorlar asosida ishlarni yuritish;

xorijiy axborot-kutubxona muassasalari, nashriyotlar, axborot markazlarining ilg’or ish tajribalari bilan tanishish, mahalliy va xalqaro miqyosdagi kutubxona sohasidagi anjumanlarda ishtirok etish;

zamonaviy axborot-texnologiyalar va mahalliy sharoitdan kelib chiqib, joylarda axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish bo’yicha tavsiyalar berish;

Markaz mutaxassislarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shu jumladan xorijiy kutubxonalarda tajriba orttirish bo’yicha takliflar kiritish;

Markazning moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, mahalliy sharoitdan kelib chiqib, bino va inshootlardan unumli foydalanish, aholiga axborot-kutubxona xizmati ko’rsatishda shart-sharoitlarni yaxshilash bo’yicha aniq takliflar berish;

 Markaz me’yoriy-huquqiy hujjatlarga asosan boshqa sohaviy funktsiyalarni amalga oshiradi.

  1. Markazning huquqlari va javobgarligi
  2. Markaz quyidagi huquqlarga ega:

O’zbekiston Respublikasining “Axborot-kutubxona faoliyati to’g’risida”gi Qonuniga va ushbu Nizomga muvofiq hududida zamonaviy yuqori samarali axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda axborotlarni olish manbai, shakl va metodlarini qollagan holda qulay shart-sharoitlar yaratish, mavjud keng axborot-resurslar bazasidan foydalanib, aholiga axborot-kutubxona faoliyati bo’yicha xizmat ko’rsatish;

Markaz tuman axborot-kutubxona muassasalaridan normativ-huquqiy hujjatlar ijrosi, sohaviy yo’nalishlar bo’yicha amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan hisobotlar, statistik va boshqa ma’lumot, materiallarni so’rab olish;

Tumanda joylashgan axborot-kutubxona muassasalariga metodik yordam ko’rsatish;

Tuman aholisiga axborot-kutubxona xizmati ko’rsatish darajasini oshirish, doimiy takomillashtirishni hisobga olgan holda takliflar va tavsiyalar ishlab chiqish;

axborot-kutubxona fondini tizimli to’ldirib borish, jumladan Markaz fondini depozitar fondlar, sotib olish, homiylik va aholi tomonidan beg’araz sovg’a sifatida taqdim etiladigan kitoblar hisobiga boyitib borish;

O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining hududiy boshqarmasi, mahalliy nashriyotlar, kitob savdosi va ommaviy axborot vositalari bilan birgalikda kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirishga doir targ’ibot ishlarida ishtirok etish, ma’naviy ma’rifiy tadbirlar tashkil etish;

axborot-kutubxona fondining elektron nashrlar bazasini yaratish, foydalanuvchilarga interaktiv axborot-kutubxona xizmati ko’rsatish;

axborot resurslarini qidirish, maslahat berish, materiallarni tarjima qilish, skanerlash, chop etish kabi qo’shimcha xizmat turlari, shu jumladan pullik xizmatlarni o’rnatilgan tartibda tasdiqlangan preyskurant orqali joriy qilish;

axborot-kutubxona fondlarini va boshqa axborot-resurslarini saqlash, ulardan foydalanish yo’riqnomalariga asosan faoliyat olib borish, foydalanuvchilar tomonidan axborot-kutubxona markaziga va unda saqlanayotgan axborot-kutubxona resurslariga yetkazilgan zararni qonun hujjatlariga va ichki tartib-qoidalarga muvofiq qoplash turlarini va miqdorini belgilash;

Markaz kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bo’yicha takliflar kiritish;

Markazning moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, mavjud bino va inshootlardan samarali foydalanish maqsadida takliflar kiritish;

Markaz faoliyatini ta’minlash uchun zarur bo’lgan mol-mulkni o’rnatilgan tartibda yuridik va jismoniy shaxslar bilan shartnomalar asosida sotib olish yoki ijaraga olish.

  1.  Markaz quyidagilar uchun javobgar:

Tuman aholisiga axborot-kutubxona fondlaridan foydalanishlari uchun joriy qilingan yuqori samarali axborot-kommunikatsiya texnologiyalari orqali axborotlarni olish, axborot-resurslar bazasidan foydalanishlari uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;

barcha turdagi foydalanuvchilarga axborot-kutubxona faoliyati bo’yicha xizmat ko’rsatish;

foydalanuvchilar ehtiyojlariga muvofiq axborotlarni olish uchun sharoitlar yaratish;

Markaz axborot-kutubxona muassasalaridan normativ-huquqiy hujjatlar ijrosi, sohaviy yo’nalishlar bo’yicha amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan hisobotlar, statistik va boshqa ma’lumotlarni tayyorlaydi hamda belgilangan muddatlarda QR AKMga taqdim etadi;

Qoraqalpog’iston Respublikasi axborot-kutubxona muassasalarida tasdiqlangan normativ-huquqiy hujjatlarni bajarilishini muvofiqlashtiradi;

Markaz axborot-kutubxona fondini doimiy to’ldirib boradi;

foydalanuvchilarga qulaylik yaratish maqsadida qo’shimcha xizmatlar turlari, shu jumladan pullik xizmatlar to’g’risida to’liq ma’lumot beradi;

pullik xizmatlar ro’yxati va tasdiqlangan preyskurant asosida o’rnatilgan tartibda foydalanuvchilarga xizmat ko’rsatadi;

foydalanuvchilar so’roviga asosan mavjud axborot-kutubxona fondlari bo’yicha ma’lumot beradi;

faoliyati davomida amaldagi qonunchilikka rioya qiladi;

Markazning moddiy-boyliklarini asrab-avaylash, bino va inshootlardan maqsadli foydalanish

  1. Markazni boshqarish;
  2. Markaz o’z faoliyatini O’zbekiston Respublikasining “Axborot-kutubxona faoliyati to’grisida”gi Qonun, “O’zbekiston Respublikasi aholisiga axborot-kutubxona hizmati ko’rsatishni yanada takomillashtirish to’g’risida”gi Qaroriga va ushbu Nizom asosida yuritadi.
  3. Markaz Nizomi Qoraqalpog’iston Respublikasi axborot-kutubxona markazi tomonidan tasdiqlanadi. Markaz tuzilmasi hamda shtat birliklari tuman moliya bo’limi bilan kelishgan holda markaz direktori tomonidan tasdiqlanadi.
  4. Markazga mahalliy hokimlik bilan kelishgan holda QR AKM direktori tavsiya etgan, Milliy kutubxona direktori tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimidan ozod etiladigan direktor rahbarlik qiladi.
  5. Markaz direktori umumiy rahbarlikni olib boradi va QR AKMga hisobot beradi.
  6. Markaz direktori:

Markazga yuklangan vazifalarni bajarilishi uchun shaxsan javob beradi;

Markaz xarajatlar smetasini, shtatlar jadvalini, ushbu Nizomdan kelib chiqib tarkibiy tuzilmalarning vazifalarini belgilaydi, lavozim yo’riqnomalarini, ichki tartib-qoidalarga oid normativ hujjatlarni tasdiqlaydi;

Markazning tasdiqlangan tuzilmasi va xodimlarning cheklangan shtat birliklari soni doirasida o’zgartirishlar kiritadi;

Markazni bir me’yorda faoliyat ko’rsatishni ta’minlash maqsadida xodimlar va foydalanuvchilar uchun zaruriy shart-sharoitlarni yaratadi;

Markaz mutaxassislari va xodimlari bilan mexnat shartnomalari (kontraktlari) tuzadi va ularning amal qilishini tuxtatadi;

tasdiqlangan me’yoriy-huquqiy xujjatlarga muvofiq Markaz mutaxassislari va xodimlarini rag’batlantirish chora-tadbirlarini ko’radi va ularga nisbatan intizomiy jazo choralarini qo’llaydi;

tasdiqlangan me’yoriy-huquqiy hujjatlarga va ushbu Nizomga muvofiq belgilangan tartibda Markaz mol-mulki va mablag’larini tasarruf etadi, shartnomalar tuzadi, ishonchnomalar beradi;

Markaz mutaxassislari va xodimlari bajarishi majburiy bo’lgan buyruqlar chiqaradi va topshiriklar beradi;

axborot-kutubxona resurslaridan to’g’ri va samarali foydalanishni nazorat qiladi;

Markaz axborot-kutubxona fondlari, shu jumladan nodir va alohida qimmatga ega nashrlar, mavjud moddiy-texnika bazani belgilangan tartibda saqlash va rivojlantirish, bino, inshootlar, asbob-anjomlar va boshqa mol-mulkni saqlash va ulardan zarur darajada foydalanish uchun javobgardir;

tasdiqlangan me’yoriy-huquqiy hujjatlarga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

    1. Faoliyatning zamonaviy usullarini joriy qilish maqsadida hududiy AKM orqali Milliy kutubxona bilan kelishgan holda cheklangan shtat birligi doirasida, mehnatga haq to’lash jamgarmasida belgilangan tartibda Markaz tuzilmasiga o’zzgartirish kiritilishi mumkin.
    2. Markazning boshqaruvi va uning xodimlar soni Namunaviy shtatlar birliklari asosida belgilanadi.
    3. Markazning mol-mulki va mablaglari
    4. Markazning moliyaviy mablag’lari:

byudjet mablag’lari;

Pullik xizmatlar ko’rsatishdan olinadigan byudjetdan tashqari mablag’lar;

Qonun hujjatlarida ta’qiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga shakllantiriladi.

  1. Markaz egallagan er maydoni uning tasarrufida bo’lib, faoliyat davrida undan beg’araz foydalanish huquqini berib, balansidagi bino va inshootlar, axborot-kutubxona fondi va boshqa mol-mulklar davlat mulki hisoblanadi.

Markazni, shu jumladan uning binosi va xonalarini davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish mumkin emas.

  1. Markazga biriktirilgan, boshqarish huquqi berilgan mol-mulkdan belgilangan tartibda foydalanish, saqlash, hisobdan chiqarish masalalarini nazorat qilish qonunchilik doirasida amalga oshiriladi.

                                               VII.   Markazni qayta tashkil etish va tugatish:

  1. Markazni qayta tashkil etish va tugatish (qo’shish, bo’lish, o’zgartirish, muvofiqlashtirish, optimallashtirish) qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
  2. Markazni qayta tashkil etishda barcha hujjatlar (moliya-xo’jalik, shaxsiy tarkibga oid va boshqa hujjatlar) qonunchilikda belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.
  3. Markazni tugatishda uning arxiv hujjatlari Markaz joylashgan hududdagi davlat arxivi idorasiga qonunchilikda belgilangan tartibda topshiriladi.